{"id":7227,"date":"2024-10-11T14:22:47","date_gmt":"2024-10-11T12:22:47","guid":{"rendered":"https:\/\/giellavahkku.org\/sprak-er-helse\/"},"modified":"2024-10-20T11:24:42","modified_gmt":"2024-10-20T09:24:42","slug":"sprak-er-helse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/sprak-er-helse\/","title":{"rendered":"-G\u00efele lea healsoe"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Saemien ij leah ajve akte g\u00efele, men aaj aktem jearsoesvoetem vadta gosse saemieng\u00efelegh \u00e5adtjoeh d\u00e5aktarasse vuelkedh ietnieng\u00efelem soptsestidh. Numhtie buerebe viehkiem \u00e5adtjoeh.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1nne L\u00e1jla Westerfjell Kalstad lea tj\u00efelted\u00e5aktere Guovdageaidnun tj\u00efeltesne j\u00efh veanhta saemien g\u00efele lea vihkeles dovne almetjidie j\u00efh seabradahkese.<\/p>\n\n\n\n<p>-G\u00efele lea gie datne leah j\u00efh guktie datnine leah. Gosse g\u00efelem dasseme, dellie dam dov identiteetem d\u00e6jpa j\u00efh dan \u00e5vteste aaj healsoem d\u00e6jpa. Gosse almetje skeamtjojne jallh vaejvies tsiehkine b\u00e5ata, dle h\u00e6vvi tjuara \u00e5adtjodh ietnieng\u00efelem nuhtjedh juktie daajra d\u00efhte mij jeahtas\u00e5vva staaran sj\u00e6dta. Daate hijven dovne d\u00e5aktarasse j\u00efh d\u00efhte mij skeamtjojne lea. Lea aelkebe buerkiestidh guktie datne skeamtjoe j\u00efh jearsoes\u00e5bpoe mierine abpe guvviem soptseste jis \u00e5adtjoeh ietnieng\u00efelem nuhtjedh. Jis \u00e5adtjoeh j\u00efjtjedh g\u00efelem soptsestidh, dellie jienebh domtesh aaj sjidtieh. Jis vaejvieh \u00e5tna, dle aelkebe dan b\u00efjre soptsestidh, Westerfjell Kalstad buerkeste.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-sizing-large\"><strong>Buerebe gaskesadteme<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Westerfjell Kalstad jeahta satne aaj buerebe gaskesadta saemien sk\u00efemtjijigujmie juktie d\u00efhte kultuvrem guarkoe. Jis ij kultuvrem guarkah dellie ij gaajhkh raerieh eevre staaran sj\u00efdtedh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Raerieh tjuerieh dej almetjigujmie mah voenesne j\u00efh d\u00efhte seabradahken mietie sj\u00efehtedidh. Daesnie (Guovdageaidnu) ij g\u00e5aredh b\u00e5eries almetjidie jiehtedh dah edtjieh saavremejarngese vuelkedh dan \u00e5vteste dah eah vaane dagkoe vuelkedh j\u00efh ij dejtie fasiliteeth daesnie g\u00e5\u00e5vnese g\u00e6nnah.<\/p>\n\n\n\n<p><em>-Mij maahta sj\u00efdtedh jis sk\u00efemtjije ij maehtieh sov ietnieng\u00efelesne buerkiestidh?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 D\u00efhte v\u00eferremes lea goh ij sk\u00efemtjelasside aajhtsh dan \u00e5vteste d\u00e5aktere ij sk\u00efemtjijem guarkah. Maahta vaahreles \u00e5rrodh jis neavroesentraale (daaroen AMK) ij saemieng\u00efelem guarkah. Jeatja vuesiehtimmie lea gosse sk\u00efemtjije sk\u00efemtjeg\u00e5atesne orreme j\u00efh diagnovsem \u00e5\u00e5dtjeme mohte ij guarkeme mij lea j\u00efh man vaarege lea. Numhtie maahta sj\u00efdtedh jis sk\u00efemtjije ij jearsoes domth gyhtjelassh gihtjedh. Dah maehtieh g\u00efelem guarkedh mohte jis \u00e5adtjoeh ietnieng\u00efelesne soptsestidh dellie mejtie vielie gyhtjelassh mujhtieh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Healsoe lea persovneles, j\u00efh akte jeatjah g\u00efele goh ietnieng\u00efele maahtah darjodh ahte sk\u00efemtjije ij seamma l\u00efhkesvoeten d\u00e5\u00e5kterasse \u00e5adtjoeh. G\u00efelem lea persovneles healsoe j\u00efh l\u00efhkesvoeten d\u00e6jpa. Gosse saemieng\u00efelesne buerkestem, dle sk\u00efemtjijh stuerebe l\u00efhkesvoetem b\u00efevnesidie \u00e5adtjoeh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-sizing-large\"><strong>Saemien dajvesne veelji barkedh<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Naan jaepien gietjeste dle \u00c1nne L\u00e1jla veelji Guovdageaidnuse vihth juhtedh j\u00efh desnie aelkedh barkedh. Tuhtji d\u00efedtem b\u00e5\u00e5stede Saepmien g\u00e5ajkoe b\u00e5etedh. G\u00e5etesne f\u00eferhten biejjien barkoevoelpigujmie j\u00efh sk\u00efemtjijigujmie saemeste, desnie mahte gaajhkh sk\u00efemtjijh barre saemiestieh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Vihkeles mijjieh maehtebe saemiestidh. Saemieng\u00efeleldh d\u00e5aktere lea joekoen vihkeles saemieng\u00efeleldh seabredahkesne, j\u00efh munnjien luste mov j\u00efjtse almetjigujmie barkedh. Manne aaj b\u00e5\u00e5stede juhtim dan \u00e5vteste s\u00efjhtim mov maanah edtjin saemien l\u00eferedh aktene saemien byjresisnie.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2013 Maam datne ussjedh saemien g\u00efelen b\u00efjre b\u00e5etijen biejjien?<\/em> <\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u00c5nnetji buerielaakan hov b\u00e5etijen b\u00efjre ussjedem dan \u00e5vteste vielie sijhtieh l\u00eferedh dovne soptsestidh j\u00efh tjaeledh saemieng\u00efelesne. D\u00efhte akte hijven aalkove. Daenbien gellie noerh englaanteng\u00efelem sinsitnine soptseste j\u00efh tjoerebe ussjedidh saemien g\u00efeletsiehkie lea haestiedihks. Jis saemieng\u00efelesne tjaaleme snapchat\u2019esne j\u00efh jeatjah sosijaale medijisnie dellie aarkebiejjieg\u00efelem j\u00e5erhkeme. Tjoerebe garresi barkedh juktie saemieng\u00efele j\u00e5arhka goh govlesadtemeg\u00efeline, j\u00efh tjoerebe maanide j\u00efh noeride m\u00e5jhtajehtedh dah aaj d\u00efedtem utnieh mijjen vaajmoeg\u00efelem vaarjelidh.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Saemien ij leah ajve akte g\u00efele, men aaj aktem jearsoesvoetem vadta gosse saemieng\u00efelegh \u00e5adtjoeh d\u00e5aktarasse vuelkedh ietnieng\u00efelem soptsestidh. Numhtie buerebe viehkiem \u00e5adtjoeh. \u00c1nne L\u00e1jla Westerfjell Kalstad lea tj\u00efelted\u00e5aktere Guovdageaidnun tj\u00efeltesne j\u00efh veanhta saemien g\u00efele lea vihkeles dovne almetjidie j\u00efh seabradahkese. -G\u00efele lea gie datne leah j\u00efh guktie datnine leah. Gosse g\u00efelem dasseme, dellie dam dov [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":85,"featured_media":6918,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-7227","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-sma"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/users\/85"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7227"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7409,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7227\/revisions\/7409"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sma\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}