{"id":7047,"date":"2024-10-11T14:22:47","date_gmt":"2024-10-11T12:22:47","guid":{"rendered":"https:\/\/giellavahkku.org\/sprak-er-helse\/"},"modified":"2024-10-14T08:59:40","modified_gmt":"2024-10-14T06:59:40","slug":"sprak-er-helse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/sprak-er-helse\/","title":{"rendered":"-\u01e8i\u00f5l\u00e2st lij ti\u00f5rv\u00e2svu\u00f5tt"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>S\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5ll ij le\u00e4kku t\u00e5\u02b9l\u01e9 \u01e9i\u00f5ll, pe\u02b9ce t\u00f5t \u00e4\u00e4vad staanvu\u00f5\u0111 uusid, \u01e5u s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5llsa\u017e pu\u00f5cci je\u00e4ll d\u00e5httrest da vu\u00e4\u01ef\u01ef mainsted jii\u02b9jjes jie\u02b9nn\u01e9i\u00f5l.&nbsp; N\u00e4\u00e4i\u02b9t vu\u00e4\u01ef\u01ef pue\u02b9rab vie\u02b9\u01e9\u01e9<\/strong>.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Anna L\u00e1jla Westerfjell Kalstad lij Kautokeino k\u00e5\u00e5\u02b9dd d\u00e5httar da \u00e2\u00e2nn s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5l kaall\u0161en nu\u02b9t ooum\u017ee \u00f5httu \u01e5u \u00f5httsa\u017ek\u00e5dda.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u01e8i\u00f5l\u00e2st lij k\u00f5\u00f5\u010d\u010dm\u00f5\u0161 t\u00f5\u02b9st, \u01e9ii le\u00e4k da m\u00e2i\u02b9d toobdak.\u00a0\u00a0 Vuei\u02b9nnep, \u0161to \u01e9i\u00f5l m\u00f5\u00f5ntummu\u0161 vaaikat \u01e9i\u00f5l\u00e2s m\u00f5\u00f5ntam identitetta da ti\u00f5rv\u00e2svu\u00f5\u02b9tte \u0161e.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00f5\u00f5n di\u00f5tt jie\u02b9nn\u01e9i\u00f5ll lij kaall\u0161\u00f5s s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5llsai pu\u00f5ccjivui\u02b9m kommunik\u00e2\u02b9sttmen?<\/strong>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Lij samai se\u02b9lvv, \u0161to \u01e5u oouma\u017e lij pannti\u00f5rv\u00e2s le\u02b9be vai\u02b9\u01e7\u01e7es p\u00e4\u00e4i\u02b9\u01e9est, te\u02b9l\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 son taarb\u00e2\u017e kommunik\u00e2\u02b9stted staans\u00f5s \u01e9i\u00f5\u02b9lle, \u0161to te\u00e2tt, \u0161to t\u00f5t m\u00f5\u00f5nn s\u00e4\u00e4rnat, lij vu\u00f5i\u02b9\u01e7\u01e7est.\u00a0\u00a0 T\u00f5t ku\u00e2skk nu\u02b9tt d\u00e5httar \u01e5u pu\u00f5cci.\u00a0 Vu\u00e2mm\u0161am, \u01e5u\u00a0\u00a0 pu\u00f5cci pe\u00e4\u02b9sse s\u00e4\u00e4mas mainsted, de sij na\u02b9ddj\u00e2\u02b9tte pue\u02b9rben da mainste obbkoov, jie-\u01e5a peeit aa\u02b9\u0161\u0161id, \u01e5u na\u02b9ddj\u00e2\u02b9tte. \u01e4u vu\u00e4\u01ef\u01ef mainsted jii\u02b9jjes \u01e9i\u00f5l, pu\u00e4\u02b9tte \u0161e tobddm\u00f5\u00f5\u017e\u017e j\u00e4\u00e4nab kue\u02b9sttma.\u00a0 \u01e4u maainast \u010due\u02b9ccem di\u00f5tt, lij lu\u00e2ndla\u017e mainsted \u0161e p\u00e2\u00e2lain t\u00f5n pirr, Westerfjell Kalstad \u010di\u00f5l\u01e5at.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pue\u02b9rab saa\u01e5\u01e5t\u00f5s<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Westerfjell Kalstad s\u00e4rnn, \u0161to kommunik\u00e2stt&nbsp; \u0161e ji\u00f5\u010d\u010d pue\u02b9rben pu\u00f5ccjivui\u02b9m, \u01e5u ij le\u00e4kku nu\u02b9t teeknla\u017e, \u01e5u d\u00e5httar pe\u00e4ss \u00e2\u02b9lddlab s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5llsa\u017e pu\u00f5ccja, \u01e5u to\u02b9l\u01e9\u01e9ad kulttuur da \u00f5httvu\u00f5\u0111id. Jos lij v\u00e4\u00e4\u02b9nes kulttuur fi\u02b9ttj\u00f5s, de vu\u00e4itt \u01e9i\u00e2vv\u00e2d nu\u02b9t, \u0161to puk vu\u00e4pp\u00f5\u00f5zz jie m\u00f5\u00f5n vu\u00f5i\u02b9\u01e7\u01e7est.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vu\u00e4pp\u00f5\u00f5zzid \u00e2lgg su\u00e5vlted oummid da sij naa\u02b9lid. Ij t\u00e4\u00e4i\u02b9ben (Kautokeinost\/Guovdageaidnu) su\u00e5v \u00f5uddmi\u00e2rkk\u00e2n vu\u00e4\u02b9psted \u00e2\u00e2\u02b9\u01e9\u01e9oummid j\u00e5\u00e5\u02b9tted vi\u00f5us\u00f5\u00f5tt\u00e2mp\u00e4\u00e4i\u02b9\u01e9est. Jie sij le\u00e4kku m\u00e4ttjam n\u00e5kmid da ij t\u00e4\u00e4i\u02b9ben le\u00e4kku se\u00e4mmanall\u0161em ta\u02b9rjjeed,\u00a0 m\u00e2\u02b9te j\u00f5nn paai\u02b9\u01e9in.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vaarla\u017e jos ij fi\u02b9tte<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2013 Mii vu\u00e4itt \u01e9i\u00e2vv\u00e2d jos pu\u00f5cci ij pi\u00e2zz \u010di\u00f5\u02b9l\u01e7\u01e7eed \u00e4\u00e4\u02b9\u0161\u0161 jie\u02b9nn\u01e9i\u00f5lines?<\/em>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vu\u00e4i\u02b9tte \u01e9i\u00e2vv\u00e2d vaarla\u017e \u00e4\u00e4\u02b9\u0161\u0161, jos vaarla\u017e taudd ij pu\u00e4\u02b9\u0111 \u00f5u\u02b9dde, \u01e5u ij \u0161\u00f5\u00f5dd fi\u02b9ttjum. Vu\u00e4itt lee\u02b9d vaarla\u017e, \u01e5u jie\u02b9ttk\u00f5\u00f5sk\u00f5\u00f5zz\u00e2st je\u00e4t p\u00e2i mainstuku s\u00e4\u00e4\u02b9m. Nu\u02b9bben \u00f5uddmi\u00e2rkk\u00e2n lij, jos pu\u00f5cci lij vu\u00e4\u01ef\u01efam diagnoos, le\u0161a ij le\u00e4kku fi\u02b9ttjam mii lij sarnnum, \u01e5u ij le\u00e4kku tobdd\u00e2m \u00e5\u00e5rrmes staanli\u02b9\u017e\u017een\u00a0 ij-\u01e5a le\u00e4kku tu\u00f5stt\u00e2m k\u00f5\u00f5\u010d\u010d\u00e2d. Ij taarb\u00e2\u017e lee\u02b9d t\u00e5\u02b9l\u01e9 nu\u02b9t, \u0161to ij fi\u02b9tte \u01e9i\u00f5l. \u01e4u pi\u00e2zzak mainsted s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5l, ho\u02b9hssjak k\u00f5\u00f5\u010d\u010d\u00e2d \u0161e jee\u02b9res \u00e4\u00e4\u02b9\u0161\u0161, koon ji\u00f5k ho\u02b9hssjam k\u00f5\u00f5\u010d\u010d\u00e2d, \u01e5u mainsti\u01e9 taarr\u01e9i\u00f5\u02b9lle.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Taarr\u01e9i\u00f5ll tuejjad si\u00f5mmna k\u00f5\u00f5sk da ti\u00f5rv\u00e2svu\u00f5tt lij \u010duu\u02b9t persoonla\u017e. \u01e4u \u010di\u00f5\u02b9l\u01e7\u01e7\u00e4\u00e4m s\u00e4\u00e4mas, de sij koid te\u00e2\u0111 kue\u02b9s\u01e9\u01e9e fi\u02b9ttje pue\u02b9rben.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Va\u02b9lljii tuejjummu\u017e s\u00e4\u00e4\u02b9mvuu\u02b9din<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1nne L\u00e1jla tu\u02b9mmii mu\u00e4\u02b9dd ee\u02b9jj m\u00e2\u00e2\u02b9j\u00e5rra e\u02b9pet se\u02b9rdded Kautokeino (Guovdageaidnu) m\u00e5\u00e5ust da tuejjee\u0161kue\u02b9tted to\u02b9ben. Son toobdi \u00f5\u00f5ud\u00e2sva\u02b9stt\u00f5\u00f5zz m\u00e4\u02b9cced S\u00e4\u00e4\u02b9mj\u00e2nnma. Dommp\u00e4\u00e4i\u02b9\u01e9stes son maainast s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5l ju\u00f5\u02b9\u01e9\u01e9 peei\u02b9v tu\u00e2jjtaaur\u00f5\u00f5\u017e\u017eeezvui\u02b9m da pu\u00f5ccjivui\u02b9m, \u01e5u \u00e2lddsin puk lie t\u00e5\u02b9l\u01e9 s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5llsa pu\u00f5cci.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u00c2\u00e2nam t\u00e4\u00e4\u02b9r\u01e9es \u00e4\u02b9\u0161\u0161en, \u0161to nu\u02b9t mon \u01e5u sij pe\u00e4\u02b9sse mainsted s\u00e4\u00e4mas. Te\u00e2\u0111am m\u00f5\u00f5nn \u00e4ukkai s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5llsa\u017e d\u00e5httar lij \u00f5httsa\u017ek\u00e5\u00e5\u02b9ddest, da t\u00f5t oudd mu\u02b9nne \u010duu\u02b9t ji\u00e2nnai, \u01e5u pi\u00e2zzam tuejjeed s\u00e4\u02b9mmlaivui\u02b9m. Si\u02b9rddem \u0161e Kautokeino m\u00e5\u00e5ust, \u01e5u haa\u02b9leem, \u0161to p\u00e4\u00e4rna m\u00e4ttje s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5l lu\u00e2ndla\u017e s\u00e4\u00e4\u02b9mpirr\u00f5\u00f5zz\u00e2st.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2013 M\u00e2i\u02b9d joordak s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5li pu\u00e4\u02b9\u0111lvest?<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Le\u00e4m si\u00f5mmna optimiistla\u017e \u01e5u vu\u00e4inam, \u0161to \u00f5inn m\u00e4\u014bggsab \u00e2\u02b9nne s\u00e4\u00e4\u02b9m. M\u00e4\u00e4\u014bg haa\u02b9lee mainsted j\u00e4\u00e4nab s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5l da m\u00e4ttjed s\u00e4\u00e4\u02b9m. Joordam, \u0161to lij \u0161i\u00f5\u01e5\u01e5 algg. \u00c2nn\u02bcj\u00f5\u017e \u00e4\u00e4i\u02b9j m\u00e4\u00e4\u014bg nu\u00f5r kommunik\u00e2\u02b9stte e\u014bggl\u00f5s\u01e9i\u00f5\u02b9lle, fe\u02b9rttai mu\u02b9\u0161tted \u0161to s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5l vue\u02b9\u01e9\u01e9 lij r\u00e2\u00e2\u02b9\u017e\u017e. Jos le\u02b9\u010d\u010di lu\u00e2ndla\u017e \u01e9ee\u02b9rjted s\u00e4\u00e4mas\u00a0 h\u00e5\u02b9t m\u00e2ka snapist da mu\u0111oi sosiaal\u02bcla\u017e mediain, nu\u02b9t \u01e9i\u00f5ll p\u00e2\u00e2\u0161\u0161 arggpeei\u02b9v \u01e9i\u00f5ll\u00e2n. \u0160to s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5ll p\u00e2\u00e2\u0161\u0161 \u00f5inn kommunik\u00e2\u02b9sttem\u01e9i\u00f5ll\u00e2n fe\u02b9rttai mee\u02b9st tu\u00f5\u02b9ll\u02bcjed t\u00e4\u00e4vt\u00f5\u00f5zz\u00e2st, da mu\u0161tt\u02bcted p\u00e4\u00e4rnaid da nu\u00f5rid sij va\u02b9stteemvu\u00f5\u0111\u00e2st seeilted s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5ll.\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5ll ij le\u00e4kku t\u00e5\u02b9l\u01e9 \u01e9i\u00f5ll, pe\u02b9ce t\u00f5t \u00e4\u00e4vad staanvu\u00f5\u0111 uusid, \u01e5u s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5llsa\u017e pu\u00f5cci je\u00e4ll d\u00e5httrest da vu\u00e4\u01ef\u01ef mainsted jii\u02b9jjes jie\u02b9nn\u01e9i\u00f5l.&nbsp; N\u00e4\u00e4i\u02b9t vu\u00e4\u01ef\u01ef pue\u02b9rab vie\u02b9\u01e9\u01e9.&nbsp;&nbsp; Anna L\u00e1jla Westerfjell Kalstad lij Kautokeino k\u00e5\u00e5\u02b9dd d\u00e5httar da \u00e2\u00e2nn s\u00e4\u00e4\u02b9m\u01e9i\u00f5l kaall\u0161en nu\u02b9t ooum\u017ee \u00f5httu \u01e5u \u00f5httsa\u017ek\u00e5dda.&nbsp;&nbsp; &#8211; \u01e8i\u00f5l\u00e2st lij k\u00f5\u00f5\u010d\u010dm\u00f5\u0161 t\u00f5\u02b9st, \u01e9ii le\u00e4k da m\u00e2i\u02b9d toobdak.\u00a0\u00a0 Vuei\u02b9nnep, \u0161to \u01e9i\u00f5l m\u00f5\u00f5ntummu\u0161 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":85,"featured_media":6917,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-7047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-sms"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/users\/85"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7047"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7049,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7047\/revisions\/7049"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/giellavahkku.org\/sms\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}